PERSKIT DE MEELFABRIEK
INTRODUCTIE
De Meelfabriek in Leiden is een omvangrijk herbestemmingsproject. De tien rijksmonumenten worden nieuw leven ingeblazen, aangevuld met spraakmakende nieuwbouw. De gebouwen bieden plek om te wonen, werken, winkelen en bovenal te ontmoeten en te ontspannen. Met lofts, appartementen en studentenwoningen, hotel, restaurant, sport & wellness, kantoren, winkels en ruimte voor kunst en cultuur ontstaat een levendige plek in de stad. Een unieke plek waar het industriële erfgoed verweven wordt met hedendaagse lifestyle. Een ontmoetingsplaats van bewoners en bezoekers, van stadsgenoten en toeristen. Een plek die de geschiedenis én de toekomst van de stad is.
In een eerste stadium (2002-2013) heeft de Zwitserse architect Peter Zumthor het masterplan ‘back to the bones’ ontworpen voor de Meelfabriek. Sinds 2015 werkt Studio Akkerhuis aan de uitwerking van een vernieuwd masterplan en is verantwoordelijk voor de architectuur van het imposante complex. Piet Oudolf is verantwoordelijk voor het tuinontwerp. LOLA landscape architects ontwierp het landschap om te verbinden en om in te dwalen. Van der Wiel Bouw staat samen met trouwe onderaannemers en leveranciers garant voor de uitvoering.
Voor aanvullende pers, media of PR vragen over De Meelfabriek kunt u contact opnemen met Patty Beuk.
For press, media or PR questions in English about De Meelfabriek contact Patty Beuk.
ARCHITECTUUR
Een spraakmakend totaalontwerp met transformatie, nieuwbouw, tuin- en landschapsarchitectuur.
BEELDEN
Beschikbaar beeldmateriaal en logo zijn op te vragen bij Patty Beuk.
DUURZAAMHEID
Een grote diversiteit aan duurzame maatregelen is verweven door het hele project.
CONCEPT DE MEELFABRIEK
Het vormgeven van De Meelfabriek gaat verder dan de bouwtekeningen. Het begint met een visie en komt tot uiting in een vloerplan, waarin de passie en overtuiging die aan de visie ten grondslag liggen voelbaar blijven. De Meelfabriek heeft als kernwaarden ontmoeting en verbinding en ambieert een nieuw knooppunt voor de stad en haar omgeving te zijn.
Alle nieuwe functies binnen het project stimuleren ontmoeting en verbinding, zowel de commerciële als de niet-commerciële. Sterk geïndividualiseerde levens- en werkstijlen vragen om verbindingsfuncties. Een vitale stad voorziet hierin. De Meelfabriek is in deze ambitie een van de knooppunten. Lees meer >
Alle nieuwe functies binnen het project stimuleren ontmoeting en verbinding, zowel de commerciële als de niet-commerciële. Sterk geïndividualiseerde levens- en werkstijlen vragen om verbindingsfuncties. Een vitale stad voorziet hierin. De Meelfabriek is in deze ambitie een van de knooppunten.
FEITEN
In één oog opslag alle gegevens m.b.t. de gebouwen van De Meelfabriek. Klik op de afbeelding voor vergroting.
PERSONEN
Het zijn de mensen die De Meelfabriek weten te transformeren naar een unieke locatie.
Zij maken het verschil, van ontwerpers tot bouwvakkers, bewoners, huurders, bezoekers, etc.
Graag stellen we een aantal hoofdrolspelers voor:
Ab van der Wiel werd tijdens een bezoek aan het ruige New York’s Meatpacking District begin jaren ’80 geïnspireerd door het hergebruik van de rauwe industriële gebouwen. Toen hij hoorde van de naderende sluiting van de meelfabriek in zijn geboorteplaats Leiden, zag hij direct de waarde in van dit industriële complex.
Deze waarde werd in 2001 bevestigd door de benoeming van tien van de gebouwen tot rijksmonument. Architect Peter Zumthor formuleerde het uitgangspunt ‘back-to-the-bones’ voor het masterplan van de transformatie. Voor ieder gebouw werd met een kritisch oog en met lef bekeken wat dit monument tot monument maakte, om vervolgens aan te duiden hoe deze elementen versterkt konden worden en welke onderdelen aangepast dan wel gesloopt konden worden ten gunste van een duurzame transformatie. Studio Akkerhuis werd in 2015 ingehuurd om het masterplan door te ontwikkelen. Samen met LOLA Landscape Architects en Piet Oudolf brengen ze de locatie tot leven. Studio Akkerhuis is nog altijd de hoofdarchitect van De Meelfabriek.
Zij vertalen de visie van Ab van der Wiel naar een toekomst gericht duurzaam plan. De kracht zit in het leggen van de hoge lat en deze na te streven door een klein team met direct lijnen. Ab van der Wiel is zowel ontwikkelaar als eigenaar van De Meelfabriek en eigenaar van het betrokken bouwbedrijf, daarnaast zijn er langdurige nauwe banden met architect, onderaannemers en leveranciers. De Meelfabriek wordt een inclusief stuk stad, waar ruimte is voor iedereen, inclusief omwonenden en bezoekers. De herbestemming combineert stedelijke verdichting met de ontwikkeling van een bijzonder stuk stad.
Ab van der Wiel is tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau benoemt voor onder meer de transformatie van De Meelfabriek en zijn inzet voor restauratie en herbestemming van industrieel erfgoed in het algemeen.
Bart Akkerhuis is architect en oprichter van Studio Akkerhuis Architects, een in Parijs gevestigd architecten- en ontwerpbureau. De groep van 35 architecten uit 15 verschillende landen vormt een samenwerkend en hecht team, met een gemeenschappelijke passie voor architectuur en design. Sinds de oprichting in september 2014 is de studio snel gegroeid en werkt internationaal aan een verscheidenheid van spraakmakende projecten. Het werk van het bureau varieert van kleinschalige installaties – zoals een tijdelijk theater met 250 zitplaatsen gemaakt van bamboe – tot het hoofdkantoor van Google in Parijs en de transformatie van De Meelfabriek in Leiden.
De studio is toegewijd aan creativiteit en originaliteit en erkent tegelijkertijd de pragmatische noodzaak die gepaard gaat met het leveren van ontwerp- en architectuurprojecten. De studio werkt aan alle ontwerpfasen van een project: van conceptontwerp tot bouwtoezicht. In teamverband met hun klanten en adviseurs besteden ze bijzondere aandacht aan het detail en de ontwikkeling van oplossingen op maat in een echt gezamenlijk ontwerpproces.
In 2016 ontving de studio de Design Vanguard Award van Architectural Record, en in 2019 en 2025 stonden ze op het podium bij de prestigieuze World Architecture Festival Awards en in 2023 ontvingen ze de ‘Juryprijs’ van de Rijnlandse Architectuur Prijs. Bart Akkerhuis is een voormalige partner van Renzo Piano Building Workshop. Studio Akkerhuis werkt nog altijd samen met Renzo Piano Building Workshop aan verschillende projecten in Parijs, Toronto en Monaco.
LOLA Landscape Architects is een bureau voor vooruitstrevende landschapsarchitectuur. Het onderzoekt en ontwerpt ruimtelijke transities van bestaande cultuurlandschappen. Met doordachte ideeën en doelgerichte ingrepen wil LOLA (LOst LAndscapes) die landschappen optimaliseren tot mooie, gezonde en duurzame plekken. Daarin neemt het ontwerpen van unieke belevenissen een prominente plek in: landschappen om in te dwalen, te verbazen en te verwonderen, te genieten en te dromen. Ze werken wereldwijd aan diverse grote landschapsontwerpen, waaronder het Singelpark in Leiden. Peter Veenstra werkt regelmatig aan projecten met Piet Oudolf, waaronder voor De Meelfabriek.
LOLA ontving onder meer de Jonge Maaskantprijs voor jonge architecten en de Topas Landscape Award. In 2025 werden ze met hun ontwerp voor De Meelfabriek Tuin respectievelijk Best of Best, Nominated en Longlisted voor Architecture Masterprize, World Landscape Architecture Award en Dezeen Award.
Piet Oudolf is zonder twijfel de bekendste Nederlandse landschapsarchitect. Zijn tuinen en parken zijn van internationale faam, zoals de Highline in New York en het Millennium Park in Chicago. Hij woont en werkt in het Gelderse Hummelo samen met zijn vrouw Anja. Oudolf is een bekende representant van The Dutch Wave, een stroming in de tuinarchitectuur waarbij natuurlijke plantengemeenschappen, kunst en tijd (de seizoenen) inspiratiebronnen zijn. Hij ontving onder andere de Prins Bernhard Cultuurprijs en de Maaskantprijs voor zijn werk en is benoemd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau. Oudolf zal in zijn kenmerkende stijl De Meelfabriek Tuin ontwerpen.
Aangenaam kennis te maken:
De Meelfabriek
Waarvoor dienden de gebouwen op het terrein van De Meelfabriek oorspronkelijk?
En wat houdt hun nieuwe functie nu in? Een voorstelrondje van de 10 unieke onderdelen van het complex.
MEELPAKHUIS, rijksmonument
Een puur functioneel ontwerp was deze constructie met betonnen paddenstoelkolommen voor de opslag van vele kilo’s meel. Door de vervanging van de oorspronkelijke bakstenen gevel door een verdiepte glazen gevel, is de ritmische structuur van de kolommen zichtbaar geworden. Bovenin zijn de kolommen smaller – daar was minder draagkracht nodig. De basis is zo sterk dat 3 nieuwbouwlagen konden worden toegevoegd. De monumentale sul, voorheen een soort glijbaan voor het transport van meelzakken, is de eyecatcher van het private trappenhuis. De begane grond herbergt straks een vernieuwend commercieel en cultureel concept. Bij de transformatie zijn veel ingenieuze duurzaamheidsmaatregelen toegepast.
Bouwjaar: 1937 / transformatie: start 2021, oplevering 2024
Architect: B. Buurman / Transformatiearchitect: Studio Akkerhuis Architects
SINGELTOREN
De nieuwgebouwde ranke woontoren van 45 meter hoogte omvat 30 appartementen en 2 penthouses. De diversiteit en compositie van de drie geschakelde torens van verschillende hoogte sluiten aan bij de omgeving: de Oosterkerkstraat, de Meelfabriektuin en -plein én de Singel. De opdeling geeft de Singeltoren een elegante uitstraling; een subtiele toevoeging aan de skyline. De strakke detaillering van beton, glas en aluminium, met ramen van vloer tot het hoge plafond voor een grandioos uitzicht, past perfect bij het industriële karakter van De Meelfabriek. De hoogwaardige glasisolatie zorgt voor een laag energieverbruik en hoog geluidscomfort, de eigen bodembronnen voor een duurzame energievoorziening. De begane grond omvat de entree van de parkeergarage en Barthen Keuken Design Center.
Oplevering: 2022
Architect: Studio Akkerhuis Architects
SILOTOREN
De nieuwe Silotoren kenmerkt de rand van het Meelfabriek-terrein: direct aan de Zijlsingel en het Ankerpark, boven de City Spa. Het wellnesscentrum is gevestigd in de plint van het pand en verbonden met de gerestaureerde Schoonmakerij. De appartementen bieden een droomuitzicht over Leiden. De Silotoren is een nieuw icoon te midden van monumentale gebouwen, met 12 woonlagen voor 33 appartementen en 2 penthouses. De architectuur sluit qua vorm en materialisatie aan bij het stoere en industriële karakter van de monumentale panden op De Meelfabriek en verwijst naar het silogebouw dat hier ooit stond.
Oplevering: 2025
Architect: Studio Akkerhuis Architects
MOLENGEBOUW & RIFFELLOKAAL, rijksmonument
Ooit stonden hier machines om het graan te malen en verwerken, en riffelmachines die groeven in maalstenen aanscherpten. De oorspronkelijke bouw was gericht op functionaliteit en flexibiliteit, volgens het Nieuwe Bouwen. Bij de transformatie was het industriële karakter leidend. De originele gevel met specifieke raampartijen, de staalconstructie en houten plafonds ondergingen zorgvuldige restauratie en zijn nog altijd goed zichtbaar. De modernisering zorgde voor energiezuinige, luxe loftwoningen. Het nieuw toegevoegde penthouse verbindt het Molengebouw en Riffellokaal via een opvallende staal- en glasconstructie. De begane grond biedt een fijne plek aan de Fysiospecialist, kapsalon Nalu Collective, koffiebar Grutsk, Cadeau Lokaal en Atelier Kleurstof.
Bouwjaar: 1931 & 1947 / Transformatie: 2020
Architect: B. Buurman / Transformatiearchitect: Studio Akkerhuis Architects
DIRECTIEKANTOOR, rijksmonument
Dit was ooit de thuisbasis van de directie, de administratie, het laboratorium en de proefbakkerij van ‘Meelfabriek De Sleutels’. De vele originele elementen ademen de sfeer van de bijzondere historie. Zoals de authentieke Leidse sleutels boven de voordeur, die symbool staan voor het bedrijf dat sinds de jaren 20 van de vorige eeuw ‘Meelfabriek De Sleutels’ heette. De gevelsteen ‘De Oranjeboom’ komt van een korenmolen uit 1734. Het interieur bevat nog vele originele elementen. Tegenwoordig combineert dit kantoorverzamelgebouw de historische elementen met duurzame voorzieningen en een moderne kantoorinrichting. Het rijksmonument biedt nu onderdak aan Graphic Design and Photography, NPK Design, OWN Agency, As I-Search, VVKH architecten, Rimadesio, Energiek Leiden en Psychologenpraktijk Krediet.
Bouwjaar: 1940 / Transformatie: 2018
Architect: B. Buurman / Transformatiearchitect: Studio Akkerhuis Architects
KETELHUIS, rijksmonument
Het Ketelhuis is het oudste gebouw van De Meelfabriek. Het dateert uit 1894 en werd ooit ontworpen als meelpakhuis. Het is een gaaf voorbeeld van een utiliteitsgebouw met bijzondere detaillering, waarbij de toepassing van beton en ijzer in de constructie opvalt. Het heeft prachtig elegante, gietijzeren kolommen en is het enige gebouw van De Meelfabriek met een rond dak. Nu gaat het gebouw een volgende fase in en transformeert het naar woonruimte in combinatie met ruimte voor kunst en cultuur op de begane grond.
Bouwjaar: 1894 / Transformatie: vanaf 2025
Architect: W.C. Mulder / Transformatiearchitect: Studio Akkerhuis Architects
SCHOONMAKERIJ, rijksmonument
De bouwtrant van het pand waarin ooit het graan werd gewassen heeft kenmerken van het Nieuwe Bouwen en het Zakelijk Expressionisme. In de bakstenen gevel lopen lange lijnen van stalen ramen. Het vrijdragend gewapend betonskelet werd rond 1937 nog vrij weinig toegepast in fabrieksgebouwen. De framestructuur van betonnen kolommen en liggers maakt dit gebouw uniek en zet de toon voor de sfeer van de toekomstige ruimtes. Waar ooit het graan gewassen werd, zal straks een City Spa zijn gevestigd. De sport en wellness loopt over in de achtergelegen nieuwbouw Silotoren.
Bouwjaar: 1937 / Transformatie: vanaf 2026
Architect: B. Buurman / Transformatiearchitect: Studio Akkerhuis Architects
SILOGEBOUWEN, rijksmonument
Van deze drie gebouwen met silo’s die voor de opslag van meel dienden, is het oudste herkenbaar aan zijn witgepleisterde tuitgevel. Binnen op de begane grond vallen de betonnen kolommen en trechters op. De gebouwen omvatten een betonnen cellenstructuur die wordt open gezaagd en omgevormd tot bijzondere kamers en shortstay-appartementen. De vierkante dakopbouw met de S-vormige betimmering op 59 meter hoogte wordt een indrukwekkende suite. Hotel De Meelfabriek wordt de ontmoetingsplek voor zakelijk en privé, van ontbijt tot borrel, diner en overnachting.
Bouwjaar: 1907, 1937, 1938 / Transformatie: vanaf 2026
Architect: W.C. Mulder + B. Buurman / Transformatiearchitect: Studio Akkerhuis Architects
POORTGEBOUW, rijksmonument
Het stond op de nominatie voor de sloop, maar nu is de charme van het Poortgebouw juist van grote waarde voor De Meelfabriek en is het zelfs een rijksmonument. Het Poortgebouw was oorspronkelijk een rijwielstalling en garage voor directieauto’s. Het is gerestaureerd en geschikt gemaakt voor hergebruik. Het interieur was al niet meer origineel en biedt nu aan de achterzijde ruimte voor bergingen en transformatoren. Aan de voorzijde zijn de uitvoerders en medewerkers van de bouw voorlopig gevestigd.
Bouwjaar: 1940 / transformatie: 2026
Architect: B. Buurman / transformatiearchitect: Studio Akkerhuis Architects
DUWO-GEBOUW
Het DUWO-gebouw telt twee woonblokken met 58 luxe studentenappartementen en een ondergrondse enkellaagse parkeerkelder. In opdracht van DUWO – specialist in studentenhuisvestiging – zijn deze appartementen gebouwd voor studenten. De panden kijken aan de ene kant uit op de Waardgracht of het Looiersplein, aan de ander kant op de Meelfabriektuin. De keuzes in afwerking, kleur en materiaalgebruik maken het geen doorsnee studentencomplex. De toepassing van cortenstaal aan de kopgevel, de hekken van de inpandige balkons en de loopbrug geven het gebouw een warme en stoere uitstraling. Samen met de keuze van de gevelsteen en de donkere, terugliggende, aluminium geanodiseerde kozijnen sluit dit goed aan bij de herontwikkeling van De Meelfabriek.
Oplevering: 2018
Architect: Splinter
ARCHITECTUUR
Een spraakmakend totaalontwerp met transformatie, nieuwbouw, tuin- en landschapsarchitectuur.
HISTORIE
De Meelfabriek werd opgericht in 1884 en sloot in 1988 haar poorten. Het complex is in de loop van zijn geschiedenis voortdurend geëvolueerd. Tot in de jaren 1970 werden verschillende gebouwen gesloopt, aangepast en uitgebreid. De verschillende gebouwen verschilden sterk in structuur en materialiteit en fungeerden als een soort etalage van 20e-eeuwse industriële gebouwtypologieën. Het Meelfabriek-complex bestaat uit gebouwen met verschillende architectonische kenmerken, materialen en details die hun oorspronkelijke industriële functies weerspiegelen. Deze waarde werd in 2000 bevestigd door de benoeming van tien van de gebouwen tot rijksmonument.
De oudste nog bestaande gebouwen dateren van 1894 en 1907 en zijn uitgevoerd onder de Leidse architect W.C. Mulder. Het silogebouw uit 1907 is een van de oudst bekende gebouwen in Nederland van behoorlijke afmetingen die in gewapend beton zijn uitgevoerd. Tussen 1937 en 1947 heeft architect Buurman de ontwerpen voor zijn rekening genomen, onder meer een molengebouw, een meelpakhuis, een schoonmakerij, twee nieuwe silogebouwen, een dienstwoning en een kantoor-laboratorium. In 1948 begon M.P. Schutte als partner in het architectenbureau van Mulder en Buurman en was verantwoordelijk voor de aanpassingen en uitbreidingen in de jaren vijftig.
Transformatie en nieuwbouw
Studio Akkerhuis Architects (SAA) werd in 2015 ingehuurd om aan de slag te gaan op basis van het bestemmingsplan verkregen door Atelier Peter Zumthor uit Zwitserland. Na grondige analyse werd met een kritisch oog en met lef bekeken wat het monument tot monument maakt. SAA bepaalde vanuit deze gedachte welke elementen versterkt moesten worden en welke onderdelen aangepast dan wel gesloopt konden worden ten gunste van een duurzame transformatie. Ook werden verscheidene nieuwe gebouwen toegevoegd om het complex als geheel te versterken en klaar te maken voor een nieuwe bestemming en toekomst.
Ook de nieuwbouw delen staan in nauwe verbinding met de architecturale waarden van de rijksmonumenten qua materialisatie en techniek: als ware lofts zijn de dragende constructie aan buitenzijde om de binnenruimte zo flexibel mogelijk te houden. Op zoek naar hoogste niveau van zowel kwaliteit in design als comfort, is gezocht naar innovatieve oplossingen. Zo kan bij het Meelpakhuis het oorspronkelijke betonnen plafond van binnen naar buiten doorlopen, dankzij punctuele isolatie en verwarmingselementen die de koudebrug opvangen.
Landschap
LOLA Landscape Architects en tuinontwerper Piet Oudolf brengen samen met SAA de locatie tot leven. De Meelfabriek transformeert tot een toegankelijk complex voor gemengd gebruik waar bezoekers en bewoners een verbazingwekkende diversiteit aan stedelijke en architectonische ruimtes kunnen ervaren. Het project combineert industrieel erfgoed met moderne lifestyle en biedt plek voor wonen, werken en ontspanning. Er is grote aandacht voor details, de ruimtelijke kwaliteit, de programmering met alledaagse en bijzondere functies. De kernwaarden van ontmoeting en verbinding zijn vertaald naar een nieuw knooppunt voor de stad en haar omgeving.
Het terrein is verdeeld rondom twee centrale omkaderde ruimtes: De Meelfabriek Tuin en het Meelfabriek Plein. Het plein ligt in het hart van De Meelfabriek en wordt een levendige en bruisende plek. De tuin is een verstilde plek zijn om te dwalen en even weg te dromen. De seizoensdynamiek wordt optimaal benut; elk seizoen onthult de schoonheid van nieuwe kleuren en vormen. Zowel het plein als de tuin worden gedefinieerd door een vergelijkbare betonnen rand, als ware een schilderijlijst. Waar bij de tuin deze deels verhoogd om op te zitten, zal bij het plein gelijkvloers blijven. De bakstenen bestrating verbindt alle gebouwen met elkaar door middel van een ritmische gootlijn. Naast het visuele aspect draagt dit bij aan waterretentie. Al het regenwater rondom de tuin stroomt hiermee weg naar een onderliggend krattenpakket voor wateropslag, waaruit de tuin put in drogere tijden.
Het Meelfabriek-terrein is onderdeel van het Singelpark, een park van 6,5 kilometer waarvoor LOLA het masterplan heeft geleverd.
De tuin is in 2023 opgeleverd en toegankelijk voor iedereen. Het plein is nog in ontwikkeling.
STATUS ANNO 2026
Een groot aantal onderdelen is al klaar, zoals het westelijk deel van de openbare ruimte inclusief tuin, bebouwing met studentenwoningen, de ondergrondse parkeergarage, het Molengebouw, Riffellokaal, Directiekantoor, de Singeltoren, het Meelpakhuis en Silotoren. Andere gebouwen zoals Ketelhuis, Schoonmakerij en de Silogebouwen waar het hotel in komt, zijn nog in ontwikkeling.
ONZE FONDSEN
We zijn dankbaar voor de samenwerking met onze trouwe partners;
Nationaal Restauratie Fonds, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Provincie Zuid-Holland
TIJDSLIJN
1 mei 1884: de officiële oprichting van de firma De Koster en Co. door molenaar Adriaan Jacob Koole en graanhandelaar Arie de Koster sr. Samen zetten zij een voor die tijd uiterst moderne fabriek neer aan de Zijlsingel in Leiden. Architect W.C. Mulder krijgt opdracht voor het ontwerp. In 1886 overlijdt Koolen en gaat Koster alleen verder.
1891 hevige brand verwoest het molengebouw. De Koster gaat niet bij pakken neer zitten, hij is een ondernemer en ziet het als kans om juist te verbeteren. Architect W.C. Mulder tekent ook dit meelpakhuis. Na nog een brand volgt in 1902 nieuwbouw met sprinklerinstallatie. In 1907 komen er weer nieuwe silo’s bij: het grootste gebouw in Nederland van geheel gewapend beton.
1928 Voortaan heet de fabriek: “NV Meelfabrieken ‘De Sleutels’, v/h De Koster & CO.” (kortweg: “De Sleutels”). Groei zet door met uitbreidingen, bijbouwen, aanpassen aan tijd en mogelijkheden onder architect Buurman. Tussen 1928 en 1947 worden onder meer een molengebouw, een meelpakhuis, een schoonmakerij, twee nieuwe silogebouwen, een dienstwoning en een kantoor-laboratorium gebouwd. Vader, zoon en kleinzoon De Koster laten de fabriek uitgroeien tot een imposant gebouwencomplex, een icoon van de stad.
Oorlogsjaren De Duitsers lopen overal rond, ondertussen smokkelt personeel meel uit de fabriek, zitten er onderduikers verscholen in de gebouwen en zijn vader en zoon De Koster actief in het verzet.
In de jaren ’50 van de vorige eeuw komt een groot deel van het meel in Nederland uit de meelfabriek ‘De Sleutels’ in Leiden en het brood van één van de vele dochterbedrijven.
1964: De Sleutels wordt overgenomen door het Rotterdams bedrijf Meneba. Hans de Koster bleef nog aan als directeur tot 1967.
1988: Meneba sluit de Leidse meelfabriek. De Leidse fabriek draait nog winsten, maar Meneba moet saneren en gaat terug naar één fabriek in Rotterdam. Bij de sluiting spreekt Hans de Koster de hoop uit dat de fabriek in elk geval nog als monument kan blijven bestaan. Ab van der Wiel heeft dan al zijn interesse laten weten.
2000: Tien gebouwen krijgen status als Rijksmonument, dankzij de inspanningen van STIEL (Stichting Industrieel Erfgoed Leiden).
2002: Peter Zumthor als architect betrokken bij project en vormt het concept van het masterplan ‘back to the bones’. Intussen worden de ruimtes waar mogelijk ingezet voor (kunst)voorstellingen, tv-opnamen en ontvangsten.
2015: Studio Akkerhuis Architects start als architect van gehele project.
2016: Verkoop van eerste lofts gestart. In 2017 eerste huurcontract getekend met bedrijven die zich hier vestigen en start de bouw van de studentenwoningen. Vanaf 2018 zijn deze bewoond. In 2020 komen de bewoners in het Molengebouw en Riffellokaal, in 2022 in de Singeltoren en in 2024 in het Meelpakhuis.
2024: Opening De Meelfabriek Tuin en omringend terrein – de eerste fase is gereed! Delen van tweede fase zijn (bijna) gereed: de lofts in het Meelpakhuis zijn opgeleverd.
2025: Tweede fase gereed met de oplevering van de appartementen in de Silotoren. Derde fase van start met bouwwerkzaamheden Ketelhuis.